sm_img_6029_large_

Mizopwen sou retou Baby Dok an Ayiti

You pèp san memwa se you pèp san istwa

 

Nouvèl la te tonbe tankou you pate cho jou dimanch 16 Janvye 2011, lè gwo ajans pou laprès anonse ke ansyen Prezidan Jean-Claude Duvalier nan you avyion Air France pou rantre an Ayiti. Nouvèl sa te fè tout moun pantan paske yo pat prepare pou saa e yo te sezi tankou you zwazo ki te pran you kout woch fistibal. Aprè li finn pase 25 an an egzil nan peyi la Frans ansyen diktate  kraze zo Bebi Doc te deside rantre lakay li. Tout moun tap mande sa kap pase la. Soti 1804 pou rive jounen jodi a pèp ayisyen wè, li tande e li fet kare swiv.

Pandan ke peyi a ap monte monn Tapyon pa bak ak plizyè moun kap viv anba tant, you kantite kap soufri ak kolera ajoute ak lamizè grangou, plis you pwoblèm maskarad eleksyion, retou ansyen prezidan an se you pwoblem anplis pou ayisyen e plis pou ni moun kap jere e ni moun ki pral jere Ayiti.

Listwa rakonte ke Jean-Claude Duvalier ak tout fanmi li te kouri kite peyi-a lè pèp ayisyen te rele chalbare dèyè-l 7 Fevriye 1986. Lè saa tout fos makout ansyen prezidan te kraze rak e anpil la dan yo te rive mouri tou. Apre revolisyon sila anpil reyalizazyion gouvenman li a te kraze. Depi lè saa mysie tap viv nan egzil nan peyi Lafrans. Lè ansyen Prezidan Duvalier rive nan Potoprens anpil zanmi ak senpatizan li te al resevwa e sak pirèd la ta sanble pa gen moun nan gouvenman Preval la ki te konnen bagay saa. Pandan tout tan saa li te fè an egzil, patizan li yo te fè anpil bagay pou yo te pwopte imaj li nan lakou lakay.

Avèk retou ansyen Prezidan Duvalier anpil kesyion ap poze tankou: Li di li vle ede, ki kalite èd li pral bay? Gen moun ki di yo ta sipoze arete li pou kantite moun rejim li an te manje ak kantite lajan li te volo? Eske lap ka reprann tout byen li te kite yo? Eske patizan li yo ki toujou vivan pa pral okipe beton an preske chak jou? Eske retou li ya pa you pot pou ansyen general Henri Namphy, Raoul Cedras ak Prezidan Aristid kap viv an egzil pou yo  ta tounen Ayiti? Eske se pa you lot presyion an plis pou  gouvenman Preval la kap kole boyo? Se you ekip bèl kesyion ki merite kèk repons prese prese.

Jean-Claude Duvalier tounen nan you situasyion politik ki diferan ak epok li te kouri kite pouvwa an Ayiti. Moun ki nan ventenn yo pa konnen anyen de rejim li an si se pa granmoun yo ou byen listwa pou ki rakonte yo kek bagay. Pi fo moun ki te patizan rejim saa fè vwèl pou peyi san chapo, men-m si ta gen kek grenn ladan yo ki vivan toujou. Fason yo fè politik la chanje e jenerasyion kounye-a men-m si yo reproche yo de anpil vye bagay parèt pi ouvè e ta sanble pi eklere, paske sou tan pali a ou ta di advesè li yo , yo chak tap fe ti zafè pa yo depaman. Si nan tan pa-l la moun konn pè pale , jounen jodi a men-m si baboukèt la pa soti nèt, moun ka di sa yo panse menm si pafwa se tou ba.

Antouka nou mèt atann nou, nan jou kap vini la  bagay la pap dous menm Ayiti nan nivo politik . Pandan tan saa pèp la ap mouri nan grangou, lamizè ap jwe yoyo ak li, chalè ap touye li anba tant, e Kolera ap fè li jwe toupi. Kilè,  ki jou kap jou pou ayisyen.

Gerald Toussaint

4 comments on “Mizopwen sou retou Baby Dok an Ayiti

  1. M renmen teks sa a net! Se ekzakteman kesyon sa a yo retou Jan Klod Divalye a mete nan lespri tout moun. Nouvel la tonbe menm jan tranblemann te a te rive bridsoukou. E jouk jodiya (lendi 17 janvye), yon jounen apre, popilasyon an poko ka di li konprann akle kisa evenman sa a vle di pou li. An tou ka, nap sib!

  2. Jean Claude Retounen Ayiti le peyi nan boulverse politik, kolera, misere e jan yo rapote li ya, gouvernman Preval la pat men’n au kouran si li tap antre Ayiti. Kijan sa fe posib se misie se yon exile politik, kijan fe yo pat arete li nan airport la, si yo pat konnen lap antre? Si misie ka gen yon pasport diplomatik pou li antre Ayiti, sa vle di te gen yon arangeman ke te fet avek La France kan meme, Etas Unis ka mete avek la France pou yo retounen misie en Ayiti. Misie se yon citoyen Francais, li pap ka okupe yon plas politik. Piga nou sezi si misie bay yon Kou Deta . Mem’n jan yo te retire li ya, se konsa payi imperialist yo ka remete li sou pouvwa anko.

    Mwen ta renmen nou songe tou Duvalier te vole lajan payi a, e regiman li a te kon’n fe anpil krim criminel, anpil moun te kon’n disparet san ancun’n moun pat ka di yon mo. Le Duvalier te kite payi a, mwen te yon teenager, men mwen sonje paren mwen te kon’n kache pou yo tande radyo ginen e yo te toujou peur pou yo pale de politik.

    Mwen songe tou, sou Duvalier, te gen anpil tourist te kon’n visite Ayiti. Yon dolar Ayisyen te egal avek yon dolar American, moun te ka achete manje pou yo mange, chak jou ou byen chak lundi maten radio national te kon’n bay ki prix pou mange vendre sou mache a. Moun pat ka fe mache noir. Nan leogane te gen machine ki te kon’n pase pou touye bigay( mayengyen), te gen kouran 24 heur tan, nou te ka gen frigidaire kap fe glas, tiyo yo te toujou gen dlo. Depi misie kite payi a pa gen bagay sa yo anko. Leogane te gen jadin, te gen canal pou moun rouse jaden yo. Habitant te toujou gen maje lakay yo, paske moun te kon’n fe jadin.

    Regime misie se yon regime dictactor ki te kon’n fe anpil crime, yo te kon’n utilize kob pays tankou account pesonel yo, men payi a te pi bon ke jan li ye depi misie pati a. depi misie pati a payi a kraze pi mal.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s